Perubahan teknologi maklumat dan komunikasi telah mengubah fungsi perpustakaan akademik daripada institusi yang berorientasikan koleksi bercetak kepada organisasi yang mengurus pelbagai bentuk sumber fizikal, audiovisual, digital dan multimedia. Perubahan tersebut turut memberi kesan terhadap pengurusan alat dan bahan media, termasuk kamera, peralatan audio, peralatan video, bahan fotografi, rakaman audiovisual, cakera optik, fail digital dan kemudahan penghasilan kandungan. Artikel ini bertujuan meneliti evolusi pengurusan alat dan bahan media dalam konteks perpustakaan akademik dengan memberikan perhatian khusus kepada keperluan dan implikasinya terhadap Perpustakaan Universiti Teknologi Malaysia (UTM). Kajian menggunakan pendekatan Systematic Literature Review<\/em> (SLR) berpandukan kerangka Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) 2020. Literatur berkaitan pengurusan bahan audiovisual, pengurusan koleksi media, pemeliharaan digital, metadata, pendigitalan, peralatan media, akses dan kompetensi kakitangan dianalisis secara tematik. Literatur menunjukkan evolusi pengurusan media bergerak melalui beberapa fasa utama, iaitu pengurusan bahan analog, pengurusan bahan audiovisual berformat digital, pengurusan kandungan multimedia, pengurusan aset digital dan seterusnya pengurusan ekosistem media yang mengintegrasikan teknologi, manusia, proses, metadata, pemeliharaan dan akses. Kajian juga menunjukkan bahawa perubahan teknologi menyebabkan pengurusan alat media tidak lagi boleh dilihat hanya sebagai aktiviti inventori dan penyimpanan peralatan, tetapi perlu dilihat sebagai satu kitaran pengurusan aset dan kandungan yang melibatkan perolehan, penggunaan, penyelenggaraan, pendokumentasian, pendigitalan, penyimpanan, keselamatan, hak cipta, akses dan pemeliharaan jangka panjang. Berdasarkan sintesis literatur, satu model evolusi pengurusan alat dan bahan media untuk konteks Perpustakaan UTM dicadangkan.<\/p>\n Kata kunci:<\/strong> pengurusan media, bahan audiovisual, perpustakaan akademik, perpustakaan UTM, multimedia, pendigitalan, pemeliharaan digital, pengurusan aset digital, Systematic Literature Review<\/p>\n Perpustakaan akademik telah mengalami perubahan yang ketara seiring dengan perkembangan teknologi digital. Pada peringkat awal, koleksi perpustakaan didominasi bahan bercetak seperti buku, jurnal dan bahan rujukan. Perkembangan teknologi audiovisual kemudiannya memperkenalkan filem, pita audio, video, cakera padat, DVD dan pelbagai bentuk bahan bukan bercetak ke dalam koleksi perpustakaan.<\/p>\n Dalam konteks perpustakaan akademik, bahan media bukan sekadar berfungsi sebagai koleksi sokongan kepada pengajaran dan pembelajaran, tetapi turut digunakan dalam penyelidikan, dokumentasi institusi, komunikasi, promosi, pembangunan kandungan serta pemeliharaan memori organisasi. ACRL menyatakan bahawa operasi media di perpustakaan akademik boleh meliputi pengurusan koleksi, penyediaan peralatan audiovisual, penghasilan bahan audiovisual, sokongan multimedia dan kerjasama dengan komuniti pengajaran.<\/p>\n Perubahan teknologi seterusnya menghasilkan peralihan daripada bahan analog kepada format digital. Perubahan ini bukan sahaja mengubah bentuk bahan, malah turut mengubah cara perpustakaan memperoleh, mengurus, menyimpan, menerangkan, menyediakan akses dan memelihara kandungan media. IFLA menegaskan bahawa pengurusan sumber audiovisual moden merangkumi pembangunan koleksi, akses, metadata, hak dan pelesenan, pemeliharaan, kebolehcapaian serta perkembangan teknologi baharu termasuk kecerdasan buatan.<\/p>\n Dalam konteks Malaysia, isu tersebut semakin penting kerana koleksi audiovisual berhadapan dengan kerosakan fizikal, keusangan teknologi, peralatan main balik yang semakin sukar diperoleh, keterbatasan infrastruktur digital, metadata yang tidak konsisten serta isu hak cipta. Kajian Hapiz dan Shunmugam (2026) terhadap perpustakaan negeri di Malaysia mengenal pasti isu-isu tersebut dan mencadangkan pendekatan Digital Asset Management<\/em> (DAM), metadata audiovisual serta pendigitalan secara berfasa sebagai antara strategi yang relevan.<\/p>\n Perkembangan ini mempunyai implikasi langsung terhadap perpustakaan universiti seperti Perpustakaan UTM. Pengurusan alat dan bahan media dalam persekitaran universiti moden perlu mengambil kira bukan sahaja koleksi yang dimiliki, tetapi juga peralatan untuk menghasilkan kandungan, tenaga kerja berkemahiran, ruang produksi, penyimpanan digital, metadata, aliran kerja, keselamatan aset dan keperluan pengguna.<\/p>\n Justeru, artikel ini menggunakan pendekatan Systematic Literature Review<\/em> bagi mengenal pasti bagaimana pengurusan alat dan bahan media berkembang dalam literatur perpustakaan serta apakah prinsip yang boleh digunakan untuk membentuk kerangka pengurusan media yang lebih sistematik di Perpustakaan UTM.<\/p>\n Pengurusan alat dan bahan media dalam perpustakaan telah berubah daripada model berasaskan koleksi kepada model berasaskan teknologi dan kandungan. Pada peringkat awal, tumpuan diberikan kepada penyimpanan bahan seperti filem, pita audio dan video serta penyediaan peralatan untuk menggunakannya. Namun, perubahan teknologi telah memperkenalkan kamera digital, kamera video, mikrofon, peralatan pencahayaan, komputer penyuntingan, perisian multimedia, storan digital dan platform penerbitan dalam talian.<\/p>\n ACRL menunjukkan bahawa sejarah pengurusan media di perpustakaan akademik turut berubah selari dengan kemunculan format baharu seperti VHS, kaset audio, LaserDisc, CD dan CD-ROM, sehingga akhirnya membawa kepada isu penggunaan format baharu, sokongan teknikal dan pengurusan peralatan.<\/p>\n Masalah menjadi lebih kompleks apabila bahan media yang lama perlu dikekalkan. Bahan audiovisual mempunyai risiko kerosakan fizikal dan bergantung kepada teknologi playback<\/em> tertentu. Apabila peralatan tersebut menjadi usang, akses kepada kandungan asal turut terancam. Literatur berkaitan pemeliharaan audiovisual menunjukkan bahawa keusangan teknologi dan kemerosotan media merupakan antara cabaran utama dalam memastikan kesinambungan akses.<\/p>\n Pada masa yang sama, pendigitalan menghasilkan cabaran baharu seperti saiz fail, format, metadata, integriti data, penyimpanan, hak cipta dan pemeliharaan jangka panjang. Kajian tentang metadata audiovisual menunjukkan bahawa keperluan metadata bagi bahan audiovisual berbeza daripada bahan teks dan memerlukan pendekatan yang lebih khusus.<\/p>\n Dalam konteks Perpustakaan UTM, evolusi pengurusan alat dan bahan media perlu dilihat secara menyeluruh. Pengurusan kamera atau peralatan rakaman, misalnya, tidak seharusnya berhenti pada rekod inventori. Ia perlu meliputi kitar hayat aset, penggunaan, penyelenggaraan, kompetensi staf, penghasilan kandungan, penyimpanan fail asal, metadata, kawalan akses dan pemeliharaan.<\/p>\n Oleh itu, terdapat keperluan untuk mensintesis literatur secara sistematik bagi mengenal pasti perkembangan, konsep, cabaran dan amalan terbaik yang berkaitan dengan pengurusan alat dan bahan media.<\/p>\n Kajian ini mempunyai lima objektif utama:<\/p>\n Kajian ini menjawab persoalan berikut:<\/p>\n PK1:<\/strong> Bagaimanakah konsep pengurusan alat dan bahan media berkembang dalam literatur perpustakaan?<\/p>\n PK2:<\/strong> Apakah bentuk alat dan bahan media yang dibincangkan dalam literatur?<\/p>\n PK3:<\/strong> Apakah faktor teknologi yang mempengaruhi evolusi pengurusan media?<\/p>\n PK4:<\/strong> Apakah cabaran utama dalam pengurusan, pemeliharaan dan penyediaan akses kepada bahan media?<\/p>\n PK5:<\/strong> Apakah kompetensi dan proses kerja yang diperlukan untuk pengurusan media moden?<\/p>\n PK6:<\/strong> Apakah implikasi dapatan literatur terhadap pengurusan alat dan bahan media di Perpustakaan UTM?<\/p>\n Kajian ini menggunakan pendekatan Systematic Literature Review<\/em> bagi mengenal pasti, memilih, menilai dan mensintesis kajian terdahulu secara sistematik.<\/p>\n Pelaporan kajian dicadangkan berpandukan PRISMA 2020<\/strong>, yang menyediakan 27-item checklist serta templat carta alir untuk melaporkan proses systematic review secara telus.<\/p>\n PRISMA 2020 penting kerana systematic review perlu menerangkan secara telus sebab kajian dilakukan, bagaimana sumber dikenal pasti dan dipilih serta bagaimana dapatan disintesis.<\/p>\n Carian literatur dicadangkan dilakukan melalui pangkalan data:<\/p>\n Kata kunci dibina menggunakan gabungan konsep berikut:<\/p>\n “audiovisual materials” AND library AND management<\/p>\n<\/blockquote>\n “audiovisual collections” AND library<\/p>\n<\/blockquote>\n “media resources” AND “academic libraries”<\/p>\n<\/blockquote>\n “multimedia collections” AND libraries<\/p>\n<\/blockquote>\n “digital media” AND library management<\/p>\n<\/blockquote>\n “audiovisual preservation” AND libraries<\/p>\n<\/blockquote>\n “digital asset management” AND library<\/p>\n<\/blockquote>\n “media equipment” AND “academic library”<\/p>\n<\/blockquote>\n “audiovisual equipment” AND library<\/p>\n<\/blockquote>\n “multimedia services” AND academic library<\/p>\n<\/blockquote>\n Carian dalam Bahasa Melayu boleh menggunakan:<\/p>\n “pengurusan bahan audiovisual”<\/p>\n<\/blockquote>\n “pengurusan media perpustakaan”<\/p>\n<\/blockquote>\n “koleksi multimedia perpustakaan”<\/p>\n<\/blockquote>\n “pengurusan bahan media”<\/p>\n<\/blockquote>\n Kajian dimasukkan sekiranya:<\/p>\n Kajian dikecualikan sekiranya:<\/p>\n Proses pemilihan kajian hendaklah dibahagikan kepada empat peringkat:<\/p>\n Identification \u2192 Screening \u2192 Eligibility \u2192 Included<\/strong><\/p>\n Carta alir boleh dibina seperti berikut:<\/p>\n Nota penting:<\/strong> Jumlah sebenar artikel pada setiap peringkat tidak wajar direka atau diandaikan<\/strong>. Angka perlu diisi selepas carian sebenar dilaksanakan.<\/p>\n Contohnya:<\/p>\n Setiap artikel yang memenuhi kriteria dinilai berdasarkan beberapa aspek:<\/p>\n Skor kualiti boleh digunakan kemudian, tetapi kaedah pemarkahan perlu ditetapkan sebelum<\/strong> proses penilaian supaya tidak berlaku bias dalam pemilihan artikel.<\/p>\n Berdasarkan literatur yang dikenal pasti, evolusi pengurusan alat dan bahan media boleh disusun kepada lima fasa utama<\/strong>.<\/p>\n Fasa awal dicirikan oleh pengurusan bahan fizikal seperti:<\/p>\n Pengurusan pada tahap ini menumpukan kepada:<\/p>\n perolehan \u2192 penyimpanan \u2192 pemeliharaan fizikal \u2192 peralatan main balik \u2192 pinjaman\/akses.<\/strong><\/p>\n ACRL menunjukkan bahawa koleksi audiovisual awal perpustakaan akademik termasuk filem 16mm, slaid, rakaman audio reel-to-reel<\/em> dan rekod fonograf.<\/p>\n Kemunculan VHS, kaset audio, LaserDisc, CD dan DVD mengubah landskap pengurusan media. Perpustakaan bukan sahaja perlu mengurus bahan tetapi turut menyediakan peralatan yang sesuai untuk membolehkan bahan digunakan.<\/p>\n ACRL mencatat bahawa perubahan format audiovisual telah menyebabkan perpustakaan perlu berhadapan dengan keperluan menerima format baharu, menyediakan peralatan dan memberikan sokongan teknikal.<\/p>\n Pada fasa ini, fungsi staf media berkembang daripada:<\/p>\n penjaga koleksi<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n kepada:<\/p>\n pengurus koleksi + penyedia perkhidmatan teknikal.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Fasa seterusnya ditandai oleh penggunaan:<\/p>\n Pengurusan media tidak lagi hanya berkaitan bahan yang dibeli. Perpustakaan mula menghasilkan kandungan sendiri seperti:<\/p>\n Pada tahap ini, alat media menjadi instrumen penghasilan pengetahuan<\/strong>, manakala bahan digital menjadi aset yang perlu diurus.<\/p>\n Pendigitalan membawa perubahan besar kepada konsep koleksi.<\/p>\n Satu rakaman video, misalnya, boleh mempunyai:<\/p>\n Oleh itu, pengurusan media mula bergerak kepada konsep Digital Asset Management (DAM)<\/strong>.<\/p>\n Kajian Malaysia oleh Hapiz dan Shunmugam (2026) menunjukkan bahawa DAM dapat digunakan untuk menyusun metadata, perancangan pemeliharaan dan akses digital secara terkawal dalam konteks koleksi audiovisual.<\/p>\n Fasa terkini menunjukkan bahawa pengurusan media semakin berkait dengan:<\/p>\n IFLA pada 2026 mengemas kini garis panduan audiovisual untuk mengambil kira perkembangan teknologi semasa, termasuk AI, akses, metadata, hak, pelesenan, pemeliharaan dan kebolehcapaian.<\/p>\n Literatur menunjukkan bahawa peralatan media perlu dilihat berdasarkan kitar hayat aset<\/strong>.<\/p>\n Modelnya ialah:<\/p>\n Perancangan \u2192 Perolehan \u2192 Pendaftaran \u2192 Penggunaan \u2192 Penyelenggaraan \u2192 Naik taraf \u2192 Penggantian \u2192 Pelupusan<\/strong><\/p>\n Pendekatan ini penting kerana teknologi media mempunyai kadar perubahan yang tinggi.<\/p>\n Contohnya, kamera digital yang diperoleh hari ini mungkin memerlukan:<\/p>\n Oleh itu, kos sebenar alat bukan hanya harga pembelian tetapi Total Cost of Ownership (TCO)<\/strong>.<\/p>\n Pemeliharaan merupakan tema dominan dalam literatur.<\/p>\n Bahan audiovisual mempunyai risiko:<\/p>\n IFLA menekankan bahawa perpustakaan perlu memberi perhatian kepada kelangsungan dan kebolehcapaian bahan audiovisual dalam format fizikal dan digital.<\/p>\n ACRL pula mengesyorkan bahan media dinilai secara sistematik untuk penggantian atau migrasi format dan setiap koleksi media mempunyai pelan pemeliharaan yang jelas.<\/p>\n Pendigitalan menjadi strategi penting untuk mengurangkan kebergantungan kepada media lama.<\/p>\n Namun pendigitalan bukan sekadar menukar VHS kepada MP4 atau pita audio kepada fail digital.<\/p>\n Ia melibatkan:<\/p>\n pemilihan \u2192 penilaian \u2192 digitization \u2192 quality control \u2192 metadata \u2192 penyimpanan master \u2192 derivative \u2192 akses \u2192 pemeliharaan.<\/strong><\/p>\n IFLA menegaskan bahawa proses pemindahan analog kepada digital perlu didokumentasikan dan maklumat teknikal seperti format, saiz fail dan parameter teknikal perlu dikekalkan.<\/p>\n Metadata menjadi komponen penting dalam pengurusan media.<\/p>\n Bagi gambar, contohnya:<\/p>\n Bagi video pula boleh ditambah:<\/p>\n Kajian berkaitan metadata audiovisual menunjukkan bahawa metadata bahan audiovisual mempunyai keperluan khusus dan tidak boleh diurus dengan pendekatan yang sama seperti bahan teks.<\/p>\n Pengurusan media turut berkait dengan hak cipta.<\/p>\n Perpustakaan perlu menentukan:<\/p>\n Hal ini menjadi semakin penting apabila bahan media dihasilkan sendiri oleh perpustakaan.<\/p>\n Evolusi media menyebabkan kompetensi pustakawan turut berubah.<\/p>\n Pustakawan media moden memerlukan gabungan:<\/p>\n IFLA sendiri menekankan bahawa garis panduan audiovisual moden ditujukan bukan sahaja kepada pustakawan tetapi juga pengurus, juruteknik dan profesional maklumat yang mengendalikan sumber audiovisual.<\/p>\n Pengurusan media moden memerlukan ruang yang sesuai.<\/p>\n Antara ruang yang diperlukan ialah:<\/p>\n Ini menunjukkan bahawa perpustakaan moden bukan hanya memerlukan ruang koleksi<\/strong>, tetapi juga ruang penghasilan kandungan<\/strong>.<\/p>\n Pengurusan media perlu mengambil kira risiko:<\/p>\n Oleh itu, pengurusan risiko perlu menjadi sebahagian daripada sistem pengurusan media.<\/p>\n Sintesis literatur menghasilkan model berikut:<\/p>\n Evolusi tersebut boleh diringkaskan seperti berikut:<\/p>\n Berdasarkan sintesis literatur, satu model konseptual dicadangkan untuk Perpustakaan UTM:<\/p>\n Pengurusan dasar, polisi, SOP dan tanggungjawab.<\/p>\n Pengurusan kitar hayat peralatan.<\/p>\n Pendigitalan bahan analog dan pengurusan fail digital.<\/p>\n Metadata, klasifikasi, deskripsi dan kebolehkesanan.<\/p>\n Akses pengguna, platform, hak cipta dan kebolehcapaian.<\/p>\n Kompetensi pengguna dan staf.<\/p>\n Teknologi, studio, storan, rangkaian dan perisian.<\/p>\n Model ini menghasilkan:<\/p>\n MEDIA \u2192 EQUIPMENT \u2192 CONTENT \u2192 METADATA \u2192 PRESERVATION \u2192 ACCESS \u2192 KNOWLEDGE<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Model ini mengubah pendekatan daripada “mengurus peralatan”<\/strong> kepada “mengurus keseluruhan ekosistem media.”<\/strong><\/p>\n Dapatan literatur menunjukkan bahawa konsep pengurusan media telah mengalami perubahan struktur. Pada awalnya, media dianggap sebagai sebahagian daripada koleksi perpustakaan. Namun, perkembangan teknologi telah menyebabkan media menjadi satu ekosistem yang merangkumi bahan, peralatan, manusia, ruang, proses dan teknologi.<\/p>\n Perubahan tersebut mempunyai implikasi penting kepada perpustakaan akademik. ACRL menunjukkan bahawa perkhidmatan media dalam perpustakaan akademik telah berkembang daripada koleksi audiovisual tradisional kepada aktiviti yang melibatkan penghasilan bahan, peralatan dan sokongan multimedia.<\/p>\n Dalam masa yang sama, IFLA menempatkan pengurusan audiovisual dalam konteks yang lebih luas, iaitu penciptaan, pengumpulan, penerangan, pemeliharaan dan penyediaan akses.<\/p>\n Oleh itu, pengurusan media di Perpustakaan UTM tidak seharusnya diletakkan secara terasing sebagai tugas pengurusan aset fizikal. Sebaliknya, ia perlu dihubungkan dengan pengurusan pengetahuan, transformasi digital dan penghasilan kandungan institusi.<\/p>\n Kajian Malaysia yang terkini juga memperlihatkan bahawa cabaran seperti format lama, peralatan yang usang, metadata tidak konsisten, sumber terhad dan hak cipta masih relevan.<\/p>\n Hal ini menunjukkan bahawa evolusi teknologi tidak menghapuskan cabaran lama; sebaliknya ia mengubah bentuk cabaran<\/strong>.<\/p>\n Sebagai contoh:<\/p>\n dahulu masalahnya ialah “bagaimana menyimpan pita VHS?”<\/p>\n<\/blockquote>\n manakala hari ini masalahnya menjadi:<\/p>\n “bagaimana memastikan fail digital, metadata, hak akses, integriti data dan format kandungan dapat dikekalkan untuk jangka panjang?”<\/p>\n<\/blockquote>\n Berdasarkan sintesis kajian, enam implikasi utama dicadangkan.<\/p>\n Perpustakaan UTM wajar mempunyai dasar khusus yang merangkumi alat, bahan, kandungan, hak cipta, metadata, akses dan pemeliharaan.<\/p>\n Inventori tidak seharusnya hanya merekod:<\/p>\n kamera \u2014 nombor aset \u2014 lokasi.<\/p>\n<\/blockquote>\n Sebaliknya boleh diperluas kepada:<\/p>\n kamera \u2192 lensa \u2192 bateri \u2192 aksesori \u2192 pengguna \u2192 sejarah penyelenggaraan \u2192 status \u2192 lokasi \u2192 penggunaan.<\/p>\n<\/blockquote>\n Bahan foto dan video yang dihasilkan perlu mempunyai struktur pengurusan digital yang standard.<\/p>\n Setiap bahan perlu mempunyai metadata minimum supaya bahan boleh dicari, dikenal pasti dan digunakan semula.<\/p>\n SOP boleh merangkumi:<\/p>\n permohonan \u2192 perancangan \u2192 produksi \u2192 penyuntingan \u2192 semakan \u2192 metadata \u2192 simpanan \u2192 penerbitan.<\/strong><\/p>\n Latihan staf perlu meliputi:<\/p>\n SLR ini mengenal pasti beberapa jurang yang boleh menjadi agenda penyelidikan masa hadapan.<\/p>\n Pertama, masih terdapat kekurangan kajian yang secara khusus menghubungkan pengurusan peralatan media dengan pengurusan koleksi digital<\/strong> dalam perpustakaan akademik.<\/p>\n Kedua, banyak kajian menumpukan kepada pemeliharaan bahan audiovisual tetapi kurang membincangkan keseluruhan kitar hayat alat yang digunakan untuk menghasilkan kandungan.<\/p>\n Ketiga, kajian tentang kompetensi pustakawan media dalam era AI masih perlu diperluaskan.<\/p>\n Keempat, kajian tempatan Malaysia mengenai pengurusan media di perpustakaan universiti masih boleh diperkembangkan. Kajian Malaysia yang diterbitkan pada 2026 banyak memberi tumpuan kepada koleksi filem dan perpustakaan negeri, sekali gus membuka ruang untuk kajian khusus dalam persekitaran perpustakaan universiti.<\/p>\n Kelima, masih terdapat keperluan membangunkan model pengurusan media yang mengintegrasikan:<\/p>\n aset fizikal + kandungan digital + metadata + manusia + ruang + teknologi + pemeliharaan + akses.<\/strong><\/p>\n Kajian lanjutan mengenai Perpustakaan UTM boleh menggunakan pendekatan mixed methods<\/em> melalui:<\/p>\n Audit semua alat dan bahan media.<\/p>\n Temu bual staf yang mengurus peralatan dan kandungan.<\/p>\n Analisis SOP dan proses kerja.<\/p>\n Analisis penggunaan peralatan.<\/p>\n Audit kandungan digital.<\/p>\n Pembangunan model pengurusan media UTM.<\/p>\n Pengesahan model melalui pakar.<\/p>\n Model tersebut kemudiannya boleh diuji sebagai:<\/p>\n UTM Library Media Management Framework (UTM-LMMF)<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Evolusi pengurusan alat dan bahan media di perpustakaan menunjukkan perubahan daripada pengurusan koleksi fizikal kepada pengurusan ekosistem media yang kompleks. Perubahan format daripada analog kepada digital telah mengubah bukan sahaja bentuk bahan, tetapi juga proses perolehan, penyimpanan, penggunaan, penyelenggaraan, metadata, pendigitalan, pemeliharaan dan akses.<\/p>\n Literatur menunjukkan bahawa pengurusan audiovisual moden perlu mengambil kira pemeliharaan, metadata, hak cipta, akses, kebolehcapaian, kompetensi staf dan teknologi baharu. IFLA 2026 secara jelas memperluas skop pengurusan audiovisual kepada isu seperti AI, metadata, hak dan pelesenan, pemeliharaan serta akses.<\/p>\n Bagi Perpustakaan UTM, evolusi ini menunjukkan bahawa alat media seperti kamera, kamera video, mikrofon, lampu, komputer penyuntingan dan peralatan produksi perlu dilihat sebagai sebahagian daripada ekosistem pengurusan pengetahuan. Pada masa yang sama, foto, video, audio, podcast dan kandungan digital yang dihasilkan perlu diurus sebagai aset institusi yang mempunyai nilai dokumentasi, komunikasi, pendidikan dan penyelidikan.<\/p>\n Oleh itu, pendekatan masa hadapan bukan sekadar:<\/p>\n mengurus alat media<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n tetapi:<\/p>\n mengurus keseluruhan kitar hayat media \u2014 daripada alat, penghasilan kandungan, metadata, penyimpanan, pemeliharaan sehingga akses dan penggunaan semula.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n Pendekatan tersebut berpotensi menjadikan pengurusan media Perpustakaan UTM lebih sistematik, bersepadu dan bersedia menghadapi perubahan teknologi masa hadapan.<\/p>\n Association of College and Research Libraries. (2018). Guidelines for media resources in academic libraries<\/em>. Baca teks penuh ACRL Guidelines for Media Resources in Academic Libraries<\/a><\/span><\/span><\/p>\n
\n1. Pengenalan<\/h1>\n
\n2. Pernyataan Masalah<\/h1>\n
\n3. Objektif Kajian<\/h1>\n
\n
\n4. Persoalan Kajian<\/h1>\n
\n5. Metodologi<\/h1>\n
5.1 Reka bentuk kajian<\/h2>\n
\n5.2 Strategi carian literatur<\/h2>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n6. Kriteria Pemilihan Kajian<\/h1>\n
Kriteria inklusi<\/h3>\n
\n
Kriteria eksklusi<\/h3>\n
\n
\n7. Proses Saringan PRISMA<\/h1>\n
REKOD DIKENAL PASTI\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nPangkalan data akademik\r\nScopus | WoS | EBSCO | Google Scholar\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nRekod dikeluarkan\r\nkerana pendua\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nSARINGAN TAJUK & ABSTRAK\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nArtikel berpotensi relevan\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nPENILAIAN TEKS PENUH\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nArtikel memenuhi kriteria\r\n \u2502\r\n \u25bc\r\nARTIKEL DIMASUKKAN\r\nDALAM SINTESIS<\/code><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n
\n \nPeringkat<\/th>\n Bilangan<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Rekod dikenal pasti<\/td>\n [N]<\/td>\n<\/tr>\n \n Selepas pendua dibuang<\/td>\n [N]<\/td>\n<\/tr>\n \n Rekod disaring<\/td>\n [N]<\/td>\n<\/tr>\n \n Teks penuh dinilai<\/td>\n [N]<\/td>\n<\/tr>\n \n Kajian dimasukkan<\/td>\n [N]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n8. Penilaian Kualiti Literatur<\/h1>\n
\n\n
\n \nKriteria<\/th>\n Persoalan penilaian<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Objektif<\/td>\n Adakah objektif kajian jelas?<\/td>\n<\/tr>\n \n Konteks<\/td>\n Adakah konteks perpustakaan\/media diterangkan?<\/td>\n<\/tr>\n \n Metodologi<\/td>\n Adakah kaedah kajian jelas?<\/td>\n<\/tr>\n \n Data<\/td>\n Adakah sumber data diterangkan?<\/td>\n<\/tr>\n \n Dapatan<\/td>\n Adakah dapatan disokong oleh data?<\/td>\n<\/tr>\n \n Relevan<\/td>\n Adakah kajian relevan dengan persoalan kajian?<\/td>\n<\/tr>\n \n Kebolehgunaan<\/td>\n Adakah dapatan boleh diterapkan dalam konteks perpustakaan?<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n9. Sintesis Literatur<\/h1>\n
Fasa 1: Pengurusan bahan analog<\/h2>\n
\n
\n10. Fasa 2: Peralihan kepada Media Digital<\/h1>\n
\n
\n
\n11. Fasa 3: Pendigitalan dan Multimedia<\/h1>\n
\n
\n
\n12. Fasa 4: Pengurusan Aset Digital<\/h1>\n
\n
\n13. Fasa 5: Ekosistem Media Pintar<\/h1>\n
\n
\n14. Tema 1: Pengurusan Kitar Hayat Peralatan<\/h1>\n
\n
\n15. Tema 2: Pemeliharaan Bahan Audiovisual<\/h1>\n
\n
\n16. Tema 3: Pendigitalan<\/h1>\n
\n17. Tema 4: Metadata<\/h1>\n
\n
\n
\n18. Tema 5: Hak Cipta dan Akses<\/h1>\n
\n
\n19. Tema 6: Kompetensi Staf<\/h1>\n
Kompetensi perpustakaan<\/h3>\n
\n
Kompetensi teknologi<\/h3>\n
\n
Kompetensi kreatif<\/h3>\n
\n
Kompetensi digital<\/h3>\n
\n
\n20. Tema 7: Ruang dan Infrastruktur<\/h1>\n
\n
\n21. Tema 8: Pengurusan Risiko<\/h1>\n
\n\n
\n \nRisiko<\/th>\n Kesan<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Peralatan rosak<\/td>\n Aktiviti produksi terganggu<\/td>\n<\/tr>\n \n Fail hilang<\/td>\n Kehilangan kandungan<\/td>\n<\/tr>\n \n Storan gagal<\/td>\n Kehilangan data<\/td>\n<\/tr>\n \n Format usang<\/td>\n Kandungan tidak boleh dimainkan<\/td>\n<\/tr>\n \n Metadata hilang<\/td>\n Kandungan sukar ditemui<\/td>\n<\/tr>\n \n Hak cipta tidak jelas<\/td>\n Akses terhad<\/td>\n<\/tr>\n \n Kekurangan staf mahir<\/td>\n Kualiti pengurusan menurun<\/td>\n<\/tr>\n \n Tiada SOP<\/td>\n Proses tidak konsisten<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n22. Evolusi Pengurusan Media<\/h1>\n
ERA 1\r\nBAHAN ANALOG\r\n \u2193\r\nERA 2\r\nMEDIA AUDIOVISUAL\r\n \u2193\r\nERA 3\r\nMEDIA DIGITAL\r\n \u2193\r\nERA 4\r\nMULTIMEDIA & PRODUKSI KANDUNGAN\r\n \u2193\r\nERA 5\r\nDIGITAL ASSET MANAGEMENT\r\n \u2193\r\nERA 6\r\nEKOSISTEM MEDIA PINTAR\r\n \u2193\r\nAI + AUTOMASI + METADATA\r\n+ PRESERVATION + ACCESS<\/code><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n
\n \nEra<\/th>\n Fokus<\/th>\n Alat<\/th>\n Bahan<\/th>\n Kompetensi<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Analog<\/td>\n Penyimpanan<\/td>\n Pemain media<\/td>\n Filem\/pita<\/td>\n Penjagaan<\/td>\n<\/tr>\n \n Audiovisual<\/td>\n Akses<\/td>\n TV\/projector\/player<\/td>\n VHS\/CD\/DVD<\/td>\n Teknikal<\/td>\n<\/tr>\n \n Digital<\/td>\n Penghasilan<\/td>\n Kamera\/komputer<\/td>\n Fail digital<\/td>\n Digital<\/td>\n<\/tr>\n \n Multimedia<\/td>\n Produksi<\/td>\n Kamera\/audio\/video<\/td>\n Foto\/video\/podcast<\/td>\n Kreatif<\/td>\n<\/tr>\n \n DAM<\/td>\n Pengurusan aset<\/td>\n Server\/cloud<\/td>\n Digital assets<\/td>\n Metadata<\/td>\n<\/tr>\n \n Pintar<\/td>\n Automasi<\/td>\n AI\/platform<\/td>\n Kandungan pintar<\/td>\n AI + digital<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n23. Cadangan Model Pengurusan Media Perpustakaan UTM<\/h1>\n
MODEL UTM-MEDIA<\/h2>\n
M \u2014 Media Asset Governance<\/h3>\n
E \u2014 Equipment Lifecycle<\/h3>\n
D \u2014 Digitalisation<\/h3>\n
I \u2014 Information & Metadata<\/h3>\n
A \u2014 Access<\/h3>\n
U \u2014 User & Staff Competency<\/h3>\n
T \u2014 Technology & Infrastructure<\/h3>\n
\n
\n24. Cadangan Kitaran Pengurusan Media Perpustakaan UTM<\/h1>\n
PERANCANGAN\r\n \u2193\r\n PEROLEHAN\r\n \u2193\r\n PENDAFTARAN ASET\r\n \u2193\r\n PRODUKSI\r\n \u2193\r\n PENGURUSAN FAIL\r\n \u2193\r\n METADATA\r\n \u2193\r\n PENYIMPANAN\r\n \u2193\r\n PEMELIHARAAN\r\n \u2193\r\n AKSES\r\n \u2193\r\n ANALITIK\r\n \u2193\r\n PENILAIAN SEMULA\r\n \u2193\r\n MIGRASI \/ PENGGANTIAN\r\n \u21ba<\/code><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n25. Perbincangan<\/h1>\n
\n
\n
\n26. Implikasi terhadap Perpustakaan UTM<\/h1>\n
26.1 Dasar Pengurusan Media<\/h3>\n
26.2 Inventori Digital<\/h3>\n
\n
\n
26.3 Digital Asset Management<\/h3>\n
26.4 Standard Metadata<\/h3>\n
26.5 SOP Produksi<\/h3>\n
26.6 Pembangunan Kompetensi<\/h3>\n
\n
\n27. Jurang Penyelidikan<\/h1>\n
\n28. Cadangan Agenda Penyelidikan Masa Hadapan<\/h1>\n
Fasa 1<\/h3>\n
Fasa 2<\/h3>\n
Fasa 3<\/h3>\n
Fasa 4<\/h3>\n
Fasa 5<\/h3>\n
Fasa 6<\/h3>\n
Fasa 7<\/h3>\n
\n
\n29. Kesimpulan<\/h1>\n
\n
\n
\n30. Cadangan Kerangka Konseptual Akhir<\/h1>\n
PENGURUSAN MEDIA UTM\r\n \u2502\r\n \u250c\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u253c\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2510\r\n \u2193 \u2193 \u2193\r\n PERALATAN BAHAN KANDUNGAN\r\n \u2502 \u2502 \u2502\r\n \u2193 \u2193 \u2193\r\n INVENTORI DIGITALISASI PRODUKSI\r\n \u2502 \u2502 \u2502\r\n \u2514\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u253c\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2500\u2518\r\n \u2193\r\n METADATA\r\n \u2193\r\n DIGITAL ASSET MANAGEMENT\r\n \u2193\r\n PEMELIHARAAN DIGITAL\r\n \u2193\r\n AKSES & DISCOVERY\r\n \u2193\r\n PENGGUNAAN SEMULA\r\n \u2193\r\n NILAI INSTITUSI<\/code><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n31. Rujukan Utama<\/h1>\n