Tun Dr Siti Hasmah Mohd Ali menghembuskan nafas terakhir di Institut Jantung Negara (IJN) pada usia 100 tahun, seperti yang disahkan oleh anak beliau, Tan Sri Mokhzani Mahathir. Pemergian beliau menandakan kehilangan seorang isteri tokoh negara, pendorong kesihatan awam, dan seorang doktor perubatan perintis yang telah menyaksikan lipatan sejarah Malaysia selama seabad.
Berikut adalah rentetan fakta perjalanan hidup dan sumbangan besar Allahyarhamah:
Latar Belakang dan Keluarga
-
Tarikh & Tempat Lahir: Dilahirkan pada 12 Julai 1926 di Kampung Jawa, Klang, Selangor.
-
Keluarga: Anak keenam daripada 10 beradik. Bapanya, Haji Mohd Ali merupakan pegawai kerajaan manakala ibunya, Hajah Siti Khatijah Ahmad ialah seorang suri rumah.
-
Fakta Nama Sebenar: Walaupun dikenali rapat sebagai Tun Dr Siti Hasmah, beliau mendedahkan pada tahun 2024 bahawa nama yang didaftarkan ketika lahir hanyalah “Hasmah”.
-
Perkahwinan: Mendirikan rumah tangga dengan Tun Dr Mahathir Mohamad pada Ogos 1956. Pasangan ini dikurniakan tujuh orang anak: Marina, Mirzan, Melinda, Mokhzani, Mukhriz, Maizura, dan Mazhar.
Pendidikan dan Kerjaya Perubatan
-
Pendidikan: Melanjutkan pelajaran ke King Edward VII College of Medicine, Singapura melalui biasiswa pasca Perang Dunia Kedua. Beliau merupakan satu-satunya pelajar wanita Melayu dalam kumpulannya ketika itu.
-
Pertemuan Bersejarah: Bertemu bakal suaminya, Tun Dr Mahathir yang juga seorang pelajar perubatan di kolej yang sama.
-
Permulaan Kerjaya: Menamatkan pengajian doktor perubatan pada 1955 dan memulakan latihan perubatan (housemanship) di Hospital Besar Kuala Lumpur sebelum berpindah ke Alor Setar.
-
Pemecah Tradisi (Pencapaian Sulung):
-
1965: Wanita pertama dilantik sebagai Pegawai Perubatan di Bahagian Kesihatan Ibu dan Anak, Kedah.
-
1974: Wanita pertama memegang jawatan Pegawai Kesihatan Ibu dan Anak Negeri.
-
-
Fokus Khidmat Awam: Menumpukan kepada kempen kesihatan luar bandar, penjagaan ibu mengandung, serta kesihatan bayi dan kanak-kanak pada zaman kemudahan kesihatan masih terhad.
-
Persaraan & Akademik: Bersara daripada perkhidmatan kerajaan pada 1979 dan berkhidmat sebagai pensyarah sambilan di Fakulti Pergigian Universiti Malaya sehingga tahun 1981.
Sumbangan di Pentas Nasional & Global
Semasa bergelar isteri Perdana Menteri (1981-2003 & 2018-2020), beliau aktif memperjuangkan isu kesihatan, kebajikan, hak wanita, dan pencegahan dadah:
-
1985: Menghadiri First Ladies’ Conference on Drug Abuse di Washington atas jemputan Nancy Reagan.
-
1987: Mewakili Malaysia ke persidangan antarabangsa mengenai penyalahgunaan dan pengedaran dadah di Vienna.
-
1995: Mengetuai delegasi Malaysia ke Persidangan Dunia Mengenai Wanita Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) di Beijing.
-
Jawatan Kepimpinan: Pernah menggalas tugas sebagai Presiden Persatuan Pandu Puteri Malaysia, Pengerusi Persatuan Perancangan Keluarga Kedah, dan Presiden Yayasan Persatuan Perubatan Malaysia.
Sisi Peribadi dan Pengiktirafan
-
Bakat Seni & Pembelajaran Berterusan: Sangat meminati muzik dan mahir bermain piano serta biola. Di usia lanjut, beliau kembali bermain biola, mempelajari bahasa Perancis, dan mempelajari alat muzik tradisional Cina, erhu.
-
Anugerah Tertinggi: Dianugerahkan Seri Setia Mahkota Malaysia pada tahun 2003 yang membawa gelaran “Tun”, menjadikannya isteri Perdana Menteri pertama yang menerima darjah kebesaran tersebut.
-
Pencapaian Umur: Menggenapkan usia 100 tahun pada 12 Julai 2026, manakala suaminya mencecah usia 101 tahun dua hari sebelumnya. Mereka sempat meraikan ulang tahun perkahwinan ke-70 tidak lama sebelum pemergiannya.
Sumbangan dalam Sukan dan Pendidikan
-
Ikon Peminat Badminton Negara: Beliau sangat sinonim dengan sukan badminton dan pernah menjadi Penaung Persatuan Badminton Malaysia (BAM). Susuk tubuh beliau yang sentiasa hadir memberi sorakan di stadium menjadi pembakar semangat buat wira-wira negara (seperti Datuk Wira Lee Chong Wei) di pelbagai kejohanan antarabangsa, termasuk Piala Thomas dan Sukan Olimpik.
-
Kepimpinan Universiti: Dalam bidang akademik, beliau pernah memegang jawatan sebagai Canselor Universiti Multimedia (MMU). Kepimpinan beliau banyak memberi inspirasi kepada ribuan graduan dalam mendepani arus pemodenan teknologi.
Karya dan Kesusasteraan
-
Memoir Peribadi: Pada tahun 2016, beliau melancarkan buku autobiografinya yang bertajuk “My Name is Hasmah”. Buku ini merakamkan pelbagai sisi peribadi yang jarang dilihat umum—dari zaman kanak-kanaknya, cabaran bergelar pengamal perubatan, sehinggalah suka duka berdiri di belakang pemimpin nombor satu negara.
Sepanjang seabad kehidupannya, Allahyarhamah Tun Dr Siti Hasmah hidup merentasi zaman pemerintahan British, Perang Dunia Kedua, kemerdekaan Tanah Melayu, hingga ke era moden abad ke-21. Jasanya akan terus dikenang.
Al-Fatihah.
